Muhasebe sınavına nasıl çalışılır

Meslek sınavlarının muhasebe bölümü geniş görünür: genel muhasebe, dönem sonu işlemleri, mali tablolar, maliyet muhasebesi. Soruların büyük bölümü ise aynı çekirdek beceriyi ölçer. Bir işlemi okuyup doğru hesaba, doğru yönde, doğru tutarla kaydetmek. Çalışma bu çekirdekten başlar.

Önce güncel duyuru

Sınavın konu listesi, soru sayısı, süresi ve değerlendirme biçimi her dönemin sınav duyurusunda yayımlanır ve zaman zaman değişir. Hazırlığa başlamadan önce bakılacak tek kaynak o duyurudur. Bu patika sınavın biçimini değil, değişmeyen kısmını, yani muhasebenin kendisini anlatır.

Konu sırası

• Kayıt mantığı. Bilanço eşitliği, borç ve alacak, hesap planı. Bu oturmadan sonraki her konu ezbere döner.
• Dönem içi işlemler. Alış, satış, katma değer vergisi, ücret, kasa ve banka hareketleri.
• Dönem sonu işlemleri. Amortisman, gelecek dönemlere ait gelir ve giderler, tahakkuklar, karşılıklar, reeskont, stok sayımı.
• Mali tablolar. Bilanço ve gelir tablosunun kurulması ve okunması.

Dönem sonu işlemleri genellikle en çok zorlayan bölümdür, çünkü her biri iki dönemi birden ilgilendirir. Kaydın bugün ne yaptığı ile sonraki dönemin başında ne olacağı birlikte bilinmelidir.

Okumak tek başına yetmez

Konu anlatımını okumak anlaşıldığı hissini verir. Anlaşıldığını gösteren şey ise boş bir kâğıda, kaynağa bakmadan kaydı yazabilmektir. Her konu okunduktan sonra kitap kapatılıp en az birkaç kayıt yazılmalı, sonra kontrol edilmelidir.

Süre yönetimi

Kayıt sorularında yöntem süreyi kısaltır: işlem okunur, etkilenen hesaplar belirlenir, her birinin yönü bulunur, tutarlar yazılır, borç ve alacak toplamı karşılaştırılır. Bu adımlar bir sonraki derste ayrıntılı anlatılıyor.

Uzun bir soruya takılındığında işaretleyip geçmek, kolay soruların süresini korur.

Kayıt mantığında eksik kalan konular varsa meslek adayı yolundan başlamak tekrarı hızlandırır.

Soru tipleri birbirinden ayrılır

Muhasebe soruları birkaç kalıp etrafında döner ve kalıbı tanımak, hangi beceriyi istediğini de söyler.

• Kayıt sorusu. Bir işlem anlatılır, yevmiye maddesi istenir. En yaygın tip ve çözümü yöntemle hızlanır.
• Hesap bulma sorusu. Birkaç bakiye verilir, aradaki bir tutar istenir: brüt satış kârı, dönem sonu stok, net değer. Burada istenen kayıt değil, ilişkileri kurmak.
• Kavram sorusu. Bir ilkenin ya da kavramın tanımı sorulur: tahakkuk, ihtiyatlılık, dönemsellik. Kayıt bilgisi işe yaramaz, tanım gerekir.
• Yanlış olanı bulma sorusu. Dört doğru bir yanlış ifade verilir. En çok zaman alan tip, çünkü dört şıkkı da doğrulamak gerekir.
• Sıralama sorusu. Dönem sonu işlemlerinin ya da defter zincirinin sırası sorulur.

Deneme çözerken yanlışları tipe göre gruplamak, hangi becerinin eksik olduğunu konu başlığından daha iyi gösterir. Kavram sorularında yanılan kişinin eksiği kayıt pratiği değil, tanımları kendi cümleleriyle yazabilmek.

Üç aşamalı bir plan

Hazırlık süresi ne olursa olsun, aynı üç aşama sırayla işler.

Birinci aşamada konu okunur ve her konunun sonunda kaynağa bakmadan birkaç kayıt yazılır. Burada hız önemsizdir, doğruluk önemlidir. Bu aşama kayıt mantığıyla başlar ve mali tablolarla biter.

İkinci aşamada konu konu soru çözülür. Her konunun soruları o konu bitince çözülür, hepsi sona bırakılmaz: hatanın hangi konudan geldiği ancak böyle ayrışır.

Üçüncü aşamada karışık soru çözülür ve süre tutulur. Karışık çözmenin ayrı bir beceri olduğu burada görünür: soru hangi konudan geldiğini söylemediğinde, önce onu teşhis etmek gerekir.

Son haftalarda yeni konuya başlanmaz. O haftaların en verimli işi, yanlış defterini yeniden çözmek ve dönem sonu işlemlerini tekrar etmek.

Hangi konu ne kadar yer tutar

Konuların sınavdaki ağırlığı eşit değil ve sıralama yıllar içinde büyük ölçüde korunuyor. En çok soru dönem içi kayıtlardan ve dönem sonu işlemlerinden geliyor; mali tablolar onları izliyor; kavram soruları daha az ama en kolay kazanılan puan.

Burada oran verilmiyor, çünkü dağılım her sınavda birebir tekrarlamıyor. Verilebilecek olan sıra: kayıt mantığı ve dönem içi işlemler önce, dönem sonu işlemleri sonra, mali tablolar üçüncü, kavramlar dördüncü.

Bu sıranın çalışma planına yansıması şu: zamanın yarısından fazlası ilk iki başlığa ayrılır. Dönem sonu işlemlerini atlayıp mali tablolara geçmek, mali tablo sorularının da yanlış çözülmesine yol açıyor, çünkü tablo dönem sonu düzeltmeleri yapılmış kayıtlardan üretiliyor.