Gider pusulası ne demek?
Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan alımlarda, fatura alınamadığı için alıcının kendisinin düzenlediği belge; alımı belgeler ve gerekiyorsa üzerinden stopaj kesilir.
Elindeki belgeyi okut
Dosya bilgisayarından çıkmaz; ayrıştırma tamamen tarayıcında yapılır.
Bu belge nedir?
Gider pusulasının diğer belgelerden temel farkı, onu SATICININ değil ALICININ düzenlemesidir. Sebebi basittir: karşı taraf vergi mükellefi olmadığı için fatura kesemez, ama alım gerçekten yapılmıştır ve belgelenmesi gerekir. Belgeyi düzenleyen taraf, harcamayı gider yazacak olan taraftır.
Tipik kullanım alanları, mükellef olmayan bir kişiden ikinci el eşya alınması, ev hanımından veya esnaf muaflığı kapsamındaki kişiden ürün ya da hizmet alınması ve müşteriden yapılan iadelerin belgelenmesidir. Ortak nokta hep aynıdır: karşı tarafın belge düzenleme yükümlülüğü yoktur.
Belgenin en çok atlanan yanı stopajdır. Yapılan ödemenin niteliğine göre gider pusulası üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması gerekebilir; oran, alınan şeyin ne olduğuna ve satıcının durumuna göre değişir. Kesilen tutar muhtasar beyanname ile beyan edilir. Stopaj gerektiği hâlde kesilmemişse, sorumluluk belgeyi düzenleyendedir.
Gider pusulası her belgesiz harcamanın çözümü değildir. Karşı taraf vergi mükellefiyse fatura almanız gerekir; fatura alınabilecek bir alımda gider pusulası düzenlemek belgeyi geçerli kılmaz. "Fatura vermedi, ben pusula keserim" yaklaşımı en sık yapılan hatadır.
Belgenin düzenlenmesi için bir süre sınırı vardır ve ödemenin yapıldığı tarihe bağlıdır; geriye dönük toplu düzenleme beklenen bir uygulama değildir.
Hangi dönemi kapsar?
Gider pusulasının dönemi, üzerindeki düzenleme tarihiyle belirlenir ve harcamanın hangi döneme gider yazılacağını bu tarih gösterir. Üzerinde stopaj varsa, kesinti aynı tarihe göre ilgili ayın muhtasar beyannamesine girer.
Belgede neye bakmalısın?
- Tutar
- Alt bölümdeki tutar dökümünde; brüt tutar, varsa kesilen stopaj ve net ödenen tutar ayrı satırlarda yazar. Karşı tarafa ödediğiniz nakit net tutardır.Bulamazsan: Tek tutar yazıyorsa stopaj kesilip kesilmediği belirsizdir; bu ayrım yapılmadan belge tamamlanmış sayılmaz.
- Düzenlenme tarihi
- Belgenin üst kısmında yer alır ve ödemenin yapıldığı tarihe yakın olmalıdır. Giderin hangi döneme yazılacağını bu tarih belirler.
- Mükellef
- Belgede iki taraf vardır: düzenleyen (alıcı, yani siz) ve satıcı olarak mükellef olmayan kişinin adı soyadı. Satıcı alanının boş bırakılması belgeyi geçersiz kılar.
- Vergi kimlik / TC kimlik no
- Satıcı vergi mükellefi olmadığı için burada vergi kimlik numarası değil TC kimlik numarası yazar; düzenleyen tarafın vergi numarası ayrıca belirtilir.
- Belge numarası
- Üst bölümde sıra numarası olarak bulunur; e-gider pusulasında ETTN yer alır. Numaraların atlamasız ilerlemesi beklenir.
İşlem yapılmazsa ne olur?
- Stopaj gerektiği hâlde kesilmemişse, tutar cezasıyla birlikte belgeyi düzenleyenden istenir.
- Fatura alınabilecek bir alımda gider pusulası düzenlenmişse belge geçersiz sayılır ve gider reddedilir.
- Satıcının kimlik bilgileri eksik yazıldıysa belge ispat gücünü kaybeder.
- Kesilen stopaj muhtasar beyanname ile beyan edilmezse eksik beyan nedeniyle tarhiyat gündeme gelir.
Sık karıştırılanlar
- Gider pusulası fatura yerine geçen genel bir belge değildir; yalnızca karşı taraf belge düzenleyemiyorsa kullanılır.
- Belgeyi satıcı değil alıcı düzenler; bu yönüyle elinizdeki diğer belgelerin tersidir.
- Perakende satış fişi ile karıştırmayın: fiş mükellef bir satıcıdan alınır, pusulayı siz düzenlersiniz.
- Her gider pusulasında stopaj olmaz; kesinti ödemenin niteliğine bağlıdır ve oranı değişir.
Müşavirine sorarken ne demelisin
- “Bu alım için gider pusulası düzenlemek doğru mu, yoksa fatura mı istemeliyim?”
- “Bu ödemede stopaj kesmem gerekiyor mu, gerekiyorsa oran ne olmalı?”
- “Kestiğim tutarı hangi ayın muhtasar beyannamesine yazacağız?”
Sıkça sorulan sorular
İlgili belgeler
Son güncelleme: 12 Ağustos 2026