Sevk irsaliyesi / e-İrsaliye ne demek?
Malın bir yerden bir yere fiilen taşındığını gösteren belge; tutarı değil hareketi belgeler ve mal yola çıkmadan önce düzenlenmiş olması gerekir.
Elindeki belgeyi okut
Dosya bilgisayarından çıkmaz; ayrıştırma tamamen tarayıcında yapılır.
Bu belge nedir?
İrsaliye ile faturayı ayıran soru şudur: fatura "kim kime ne kadar borçlu" sorusunu, irsaliye ise "mal fiilen nereden nereye gitti" sorusunu cevaplar. Bu yüzden irsaliyede tutar bulunmak zorunda değildir; bulunması gereken şey miktar, cins ve sevk bilgileridir.
Belgenin en kritik özelliği zamanlamasıdır. İrsaliye, mal taşınmaya başlamadan ÖNCE düzenlenmiş olmalıdır. Yolda yapılan bir denetimde araçta irsaliye bulunmaması, malın sahibi ve taşıyan açısından ayrı ayrı sonuç doğurur. Faturanın sonradan düzenlenmesi mümkündür; irsaliyenin sonradan düzenlenmesi belgenin amacını ortadan kaldırır.
Fatura ile irsaliyenin tek belgede birleştiği bir kullanım da vardır: irsaliyeli fatura. Bu durumda tek belge hem sevki hem bedeli gösterir ve mal ile birlikte taşınır. Ayrı düzenleme yapıldığında ise iki belgenin birbirini işaret etmesi, yani irsaliye numarasının faturada görünmesi beklenir.
e-İrsaliye, aynı belgenin elektronik hâlidir. Kâğıt nüsha yerine sistem üzerinden düzenlenir; alanların anlamı değişmez, ancak taşıma sırasında belgenin elektronik olarak ibraz edilebilir olması gerekir.
İade ve numune gönderimlerinde de irsaliye düzenlenir. Malın satılmış olması şart değildir; belirleyici olan malın yer değiştirmesidir.
Hangi dönemi kapsar?
İrsaliyenin vergi dönemi yoktur; belirleyici olan fiili sevk tarihidir. Bu tarih, malın ne zaman çıktığını ve buna bağlı olarak faturanın hangi süre içinde düzenlenmesi gerektiğini gösterir.
Belgede neye bakmalısın?
- Düzenlenme tarihi
- Üst bölümde düzenleme tarihi ve ayrıca "fiili sevk tarihi" olarak iki tarih bulunur. İkincisi malın yola çıktığı andır ve denetimde esas alınan tarihtir.Bulamazsan: Fiili sevk tarihi yazılmamışsa belge eksiktir; taşıma sırasında sorun çıkarır.
- Belge numarası
- Üst bölümde irsaliye numarası olarak yer alır; e-İrsaliyede ETTN bulunur. Faturada bu numaranın da görünmesi beklenir.
- Mükellef
- Belgede gönderen ve alıcı ayrı ayrı yazar. Ayrıca malı taşıyanın bilgileri ve araç plakası ayrı bir bölümde bulunur.
- Vergi kimlik / TC kimlik no
- Hem gönderenin hem alıcının vergi kimlik numarası yer alır. Alıcı vergi mükellefi değilse TC kimlik numarası yazılır.
- Tutar
- İrsaliyede tutar bulunmayabilir; belge bedeli değil hareketi belgeler. Miktar ve cins bilgisi tutarın yerini tutar.Bulamazsan: Tutarın yazmaması bir eksiklik değildir; bedel için ilgili faturaya bakılır.
İşlem yapılmazsa ne olur?
- Mal taşınırken araçta irsaliye bulunmaması, hem malın sahibi hem taşıyan için özel usulsüzlük cezası sebebidir.
- İrsaliye düzenlenmeden yapılan sevkte, malın belgesiz olduğu kabul edilerek ayrıca tarhiyat gündeme gelebilir.
- Fiili sevk tarihi ile faturanın tarihi arasındaki sürenin aşılması, faturanın süresinde düzenlenmemiş sayılmasına yol açar.
- İrsaliye numarasının faturayla eşleşmemesi, kayıtların denetimde ayrıştırılamaması sonucunu doğurur.
Sık karıştırılanlar
- İrsaliye fatura değildir: biri malın hareketini, diğeri bedeli belgeler ve ikisi farklı zamanlarda düzenlenir.
- İrsaliyede tutar yazmaması eksiklik değildir; belgenin amacı bedeli değil sevki göstermektir.
- İrsaliyeli fatura ayrı bir belge türü değil, iki belgenin tek kâğıtta birleştirilmiş hâlidir.
- Kargo firmasının verdiği taşıma belgesi ile sevk irsaliyesi aynı şey değildir; irsaliyeyi malı gönderen düzenler.
Müşavirine sorarken ne demelisin
- “Gönderilerimizde irsaliyeyi sevkten önce düzenliyor muyuz, süre kuralına uyuyor muyuz?”
- “e-İrsaliye uygulamasına geçmemiz zorunlu mu, hangi şart bizi kapsıyor?”
- “İrsaliye numaralarımız faturalarla eşleşiyor mu, mutabakatı nasıl yapmalıyız?”
Sıkça sorulan sorular
İlgili belgeler
Son güncelleme: 12 Ağustos 2026